Należy odróżniać rozwiązanie umowy o roboty budowlane od odstąpienia od tej umowy.

Strony umowy o roboty budowlane często dopuszczają w treści tej umowy prawo odstąpienia od niej lub jej rozwiązania. Jak jednak pokazuje praktyka, strony wskazanej umowy często nie są przy tym świadome prawnych konsekwencji odstąpienia od umowy i rozwiązania tej umowy. Tymczasem inne są prawne konsekwencje odstąpienia od umowy, a inne rozwiązania tej umowy. Ma to istotne znaczenie dla stron umowy o roboty budowlane.

Skutki skorzystania z umownego prawa odstąpienia od umowy o roboty budowlane.

Celem analizy skutków prawnych skorzystania z umownego prawa odstąpienia od umowy o roboty budowlane w pierwszej kolejności odwołać się należy do treści art. 395 KC. Zgodnie bowiem z art. 395 § 1 KC, można zastrzec, że jednej lub obu stronom umowy przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od tej umowy, które jest wykonywane przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Zgodnie zaś z treścią art. 395 § 2 KC, w razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za nie zawartą. W konsekwencji to, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się zaś drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.

W praktyce powyższe oznacza, że w przypadku wykonania umownego prawa odstąpienia umowa uznawana jest za niezawartą, a to, co strony już świadczyły, ulega co do zasady zwrotowi w stanie niezmienionym. Łatwo zauważyć, że w przypadku odstąpienia od umowy o roboty budowlane, w praktyce często nie jest możliwe wykonanie powyższych czynności. Dotyczy to zwłaszcza tych sytuacji, gdy wykonywanie robót budowlanych lub realizacja procesu inwestycyjnego jest na znacznym etapie zaawansowania i np. materiały budowlane zużyte do wykonywania robót budowlanych po prostu nie mogą zostać zwrócone w stanie niezmienionym.

Warto rozważyć umowne uregulowanie skutków skorzystania z umownego prawa odstąpienia.

Z opisanych powyżej względów pomiędzy stronami umowy o roboty budowlane często dochodzi do sporów co do skutków skorzystania z umownego prawa odstąpienia od tej umowy. Dlatego też warto jest w treści umowy o roboty budowlane uregulować skutki skorzystania z umownego prawa odstąpienia od tej umowy. Możliwym do zastosowania rozwiązaniem jest np. ustalenie przez strony umowy o roboty budowlane, że wykonanie umownego prawa odstąpienia od tej umowy odnosi skutki jedynie do tej części robót budowlanych wykonywanych na podstawie danej umowy o roboty budowlane, która nie jest wykonana na dzień wykonania umownego prawa odstąpienia. Na dopuszczalność takich ustaleń zwrócił uwagę Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w uzasadnieniu wyroku z dnia 09 września 2011 r. (sygn. akt: I CSK 696/10), wskazując, że strony umowy o roboty budowlane, zastrzegając prawo odstąpienia od umowy, mogą ustalić jego skutki i obowiązki stron w razie wykonania tego prawa inaczej niż przewiduje to art. 395 § 2 KC – w szczególności strony mogą ustalić, że odstąpienie od umowy odnosi się do niespełnionej przed złożeniem oświadczenia części świadczeń stron. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 listopada 2005 r. (sygn. akt: V CK 350/05), Sąd Najwyższy – Izba Cywilna wskazał zaś, że dopuszczalne jest zastrzeżenie na rzecz inwestora w umowie o roboty budowlane uprawnienia do częściowego odstąpienia od tej umowy.

Powyższe prowadzi do wniosku, że strony umowy o roboty budowlane mogą skutecznie uzgodnić, iż skutki wykonania umownego prawa odstąpienia od danej umowy odnosić się będą jedynie do tej części robót przewidzianych do wykonania na podstawie tej umowy, która nie została wykonana przed skorzystaniem z prawa odstąpienia od umowy. Ponadto, celem uniknięcia sporów i wątpliwości, strony umowy o roboty budowlane w zawieranej umowie powinny ustalić również inne kwestie związane z zakończeniem współpracy w rezultacie wykonania prawa odstąpienia od umowy, takie jak m.in. zasady przeprowadzenia protokolarnej inwentaryzacji robót w toku, zasady odbioru robót wykonanych przed skorzystaniem z umownego prawa odstąpienia i zasady wykonywania rękojmi w odniesieniu do tych wykonanych robót.

Możliwe jest rozwiązanie umowy o roboty budowlane.

Inną możliwością wartą rozważenia przez strony umowy o roboty budowlane jest zastrzeżenie prawa rozwiązania tej umowy. Strony mogą bowiem ustalić w zawieranej przez siebie umowie o roboty budowlane prawo rozwiązania tej umowy ze skutkiem natychmiastowym jednostronnym oświadczeniem woli, które może być złożone przez uprawnioną do tego stronę w przypadku zaistnienia konkretnych okoliczności wskazanych w umowie. Konsekwencją takiego rozwiązania umowy o roboty budowlane byłoby jednak jedynie zaprzestanie wykonywania na podstawie tej umowy robót budowlanych. Rozwiązanie umowy o roboty budowlane nie miałoby zaś skutków odstąpienia od umowy w odniesieniu do robót wykonanych na podstawie tej umowy przed jej rozwiązaniem. Strony powinny jednak przy tym uregulować również inne kwestie związane z zakończeniem współpracy w rezultacie rozwiązania danej umowy o roboty budowlane, takie jak m.in. zasady przeprowadzenia protokolarnej inwentaryzacji robót w toku, zasady odbioru wykonanych robót i zasady wykonywania rękojmi w odniesieniu do tych robót.

Z powyższego wynika, że zastrzeżenie i uregulowanie w umowie o roboty budowlane umownego prawa odstąpienia od tej umowy nie jest tak proste i oczywiste, jak się na pozór może wydawać. Strony umowy, rozważając zastrzeżenie w umowie o roboty budowlane umownego prawa odstąpienia od tej umowy, powinny też rozważyć, czy w konkretnych okolicznościach nie jest bardziej racjonalne zastąpienie umownego prawa odstąpienia od danej umowy prawem rozwiązania tej umowy ze skutkiem natychmiastowym.

Łukasz Rapcewicz

Radca Prawny

tel.: 0 – 692 – 372 – 901

e – mail: lukasz.rapcewicz@onet.pl

About these ads
Ten wpis został opublikowany w kategorii Prawo Inwestycji Budowlanych. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s